Als een vordering is verjaard, kan de nakoming daarvan niet langer bij de rechter worden afgedwongen. Wel kan een verjaarde vordering op een schuldenaar op grond van artikel 6:131 lid 1 BW worden verrekend met een schuld aan dezelfde schuldenaar. De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 23 januari 2026 (ECLI:NL:HR:2026:93) de mogelijkheid tot verrekening beperkt door te bepalen dat een verjaarde vordering enkel verrekend kan worden met een schuld indien de schuld was ontstaan vรณรณr het moment van verjaring.
Ennatuurlijk voorziet 24.650 woningen in Tilburg van warmte. Voor de levering van warmte exploiteert Ennatuurlijk een warmtenet. De bewoners van de woningen die zijn aangesloten op het warmtenet van Ennatuurlijk dienen daarvoor een vergoeding te betalen. Vanaf 2012 wordt door Ennatuurlijk naast de variabele kosten en kosten voor het verbruik en het vastrecht ook een separate post โaansluitbijdrageโ op de factuur opgenomen. Voorheen bracht Ennatuurlijk de aansluitbijdrage in rekening onder de post vastrecht, hetgeen niet zichtbaar was op de factuur, en vanaf 2012 is dit een aparte component op de jaarafrekening geworden. Toen duidelijk werd dat periodiek een aansluitbijdrage werd betaald, is uiteindelijk door de Stichting Reeshofverzet (hierna: SRV), die de belangen van een aantal verbruikers van stadsverwarming behartigt, een procedure gestart tegen Ennatuurlijk. SRV eist een verklaring voor recht dat Ennatuurlijk zonder rechtsgrond een aansluitbijdrage in rekening brengt dan wel heeft gebracht bij de SRV-bewoners.
Eรฉn van de verweren die Ennatuurlijk aanvoert, is dat de mogelijke vorderingen van de bewoners al zouden zijn verjaard. Het gerechtshof oordeelde in hoger beroep dat het niet van belang is of de vorderingen van de bewoners al verjaard waren, omdat zij deze op grond van artikel 6:131 BW kunnen verrekenen met een tegenvordering van Ennatuurlijk. Daarbij achtte het hof het aannemelijk dat Ennatuurlijk dergelijke vorderingen op de bewoners zal krijgen, aangezien het bedrijf nog steeds warmte aan hen levert. Tegen dit oordeel is Ennatuurlijk in cassatie gegaan bij de Hoge Raad.
Op grond van artikel 6:127 lid 2 BW is een schuldenaar bevoegd tot verrekening wanneer hij een prestatie te vorderen heeft die beantwoordt aan zijn schuld, en hij bevoegd is zowel zijn schuld te voldoen als betaling van zijn vordering af te dwingen.
Hoewel een verjaarde vordering niet afdwingbaar is, bepaalt artikel 6:131 lid 1 BW dat de bevoegdheid tot verrekening niet eindigt door de verjaring van de vordering. Wil de schuldenaar zijn vordering verrekenen, dan moet hij dit op grond van artikel 6:127 lid 1 BW door middel van een verklaring aan zijn schuldeiser kenbaar maken.
De Hoge Raad overweegt dat de ratio van artikel 6:131 lid 1 BW daarin is gelegen dat een schuldenaar die bevoegd is tot verrekening, veelal in de veronderstelling verkeert dat hij niet langer tot voldoening van de vordering gehouden is. Eerst op het moment dat de schuldeiser hem tot nakoming aanspreekt, zal hij er doorgaans toe overgaan een verrekeningsverklaring af te leggen.
De Hoge Raad leidt hieruit af dat een reeds bestaande verrekeningsbevoegdheid blijft voortbestaan na de verjaring van een vordering. De bepaling strekt er evenwel niet toe een bevoegdheid te creรซren tot verrekening van een verjaarde vordering met een schuld die na het intreden van de verjaring is ontstaan. Ten aanzien van die situatie geldt volgens de Hoge Raad de hoofdregel van artikel 6:127 lid 2 BW, inhoudende dat degene die zich op verrekening beroept, bevoegd moet zijn tot het afdwingen van de betaling van de vordering waarmee hij zijn eigen schuld wenst te verrekenen.
Wie een vordering wil verrekenen met een toekomstige schuld, moet goed letten op de verjaringstermijn van die vordering en zo nodig de verjaring tijdig stuiten om te voorkomen dat de bevoegdheid tot verrekening vervalt.
De inhoud van dit blog is algemeen van aard. Wilt u meer informatie over dit onderwerp of heeft u een andere vraag over verbintenissenrecht? Neem dan contact op met mr. Dian van Toor (dian.vantoor@cees.nl) of รฉรฉn van haar collegaโs.
